Hoe een eeuwenoud boerenritueel nog altijd Zeeuwse dorpen verbindt, Trouw, 29 februari 2016

Ieder jaar galoppeert een stoet Belgische trekpaarden over het strand. ‘We nemen dit serieus.’

Wie een vroege voorjaarswandeling maakt over het strand van Schouwen-Duiveland, in Zeeland, zou zomaar een stoet Belgische trekpaarden tegen het lijf kunnen lopen. Het tuig versierd, de ruiters in witte broeken, zwarte jasjes, bolhoedjes op het hoofd. ‘Straô rieën’, noemen ze dit ritueel in de Zeeuwse volksmond – strand rijden. Elk jaar organiseren zes dorpen in de gemeente om de beurt een editie. Afgelopen zaterdag was Noordwelle aan zet.

Imposante optocht
Het ziet er imposant uit, de lange optocht van werkpaarden die met hun grote voeten het zand omploegen. En daarna tot boven de knieën onder water gaan. De ruiters hebben er al een flinke rit opzitten, sommigen zonder zadel, zoals dat vroeger ging. De meesten in traditionele outfit. Vanochtend vertrokken ze, nadat de jury hun versierde paarden goed in zich had opgenomen, voor een tocht langs de kust van Schouwen, het westelijk deel van Schouwen-Duiveland, waar de traditie vandaan komt.

Volgens Aad Pattenier, medewerker van het gemeentearchief van Schouwen-Duiveland, is niet precies te achterhalen wanneer Straô voor het eerst plaatsvond. Maar dat het een eeuwenoude traditie is, staat volgens hem vast. De eerste vermelding stamt uit 1643, weet hij te vertellen. “Inmiddels is Straô voor veel mensen vooral een dorpsfeest, maar er doen verschillende verhalen de ronde over de oorsprong.”

Kwade geesten
Zo zouden boeren hun paarden vroeger de zee insturen om kwade geesten te verdrijven. En wordt er wel eens gezegd dat het een overblijfsel is van een eredienst aan een plaatselijke god, een heidens lentefeest. Maar de meest logische verklaring is volgens Pattenier een oud boerenritueel. Als de lente vroeger aanbrak, haalden boerenknechten de werkpaarden na een lange winter van stal en reden hen het zoute zeewater in om de benen te reinigen. De rode boerenzakdoek die veel Straôrijders om hun nek hebben past bij dit idee.

De eerste editie is altijd acht weken voor Pasen, op een zaterdag. Het dorp Renesse bijt dan traditiegetrouw het spits af, waarna vijf andere dorpen volgen. De ene plek pakt het grootser aan dan de andere, maar Noordwelle, elk jaar als derde aan de beurt, spant de kroon met honderdvijftig werkpaarden. Herda Heikamp is voorzitter van de organisatie van Straô Noordwelle. “Straô is populair, dit jaar waren binnen vijf uur alle honderdvijftig deelnemersplekken vergeven.”

Het is belangrijk dat deze traditie blijft bestaan, vindt Heikamp: “Belgische trekpaarden horen al eeuwen bij Schouwen-Duiveland, net zoals mosselen bij Zeeland horen. Het is een stukje van onze identiteit. Zeeuwen zijn een trots volk, daar zal die populariteit vandaan komen.” Ze vlakt ook het sociale gebeuren niet uit. “Inwoners uit de verschillende dorpen gaan bij elkaar op ‘bezoek’, je ontmoet elkaar weer eens, hoort wat er speelt.” Pattenier is het met haar eens: “Straô verbindt dorpen in de omgeving met elkaar. Alleen dat is al een reden om het voort te zetten.”

Al vijftien jaar
Pauline van der Schelde doet al vijftien jaar mee met Straô. Elk jaar leeft ze er naar toe. Van te voren zit ze avonden aan een stuk te knutselen om een zo mooi mogelijke uitrusting te maken, waar ze al meerdere keren een beker voor won. Vooral het ‘vrije gevoel’, dat ze heeft als ze op haar Belg over het strand raast, maakt dat ze ieder jaar weer wil meedoen.

“En het feest, achteraf in het dorpshuis, wil ik niet missen. Je ontmoet mensen die je normaal niet meer tegenkomt in het café. Dat levert mooie gesprekken op.”

Hoewel het – vooral ’s avonds als de paarden weer op stal staan – een feestelijk evenement is, moeten de deelnemers de traditie respecteren, vindt Heikamp. “Dit is geen carnavalsfeest”, zegt ze beslist. “Je hoeft je niet per se in traditionele kleding te hijsen, maar een feestpak wordt niet gewaardeerd. We nemen dit serieus.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *